Tại sao mang thai da lại bị ngứa?

Trong suốt quá trình mang thai, cơ thể người phụ nữ trải qua nhiều thay đổi nội tiết sâu sắc. Sự gia tăng và kích thích của các hormone nhau thai, cùng với thay đổi trong cơ chế chuyển hóa và thanh thải hormone, khiến nồng độ estrogen, progesterone và một số androgen trong máu tăng cao. Những biến đổi này có thể tác động đáng kể lên da, lông, tóc và móng. Bên cạnh đó, sự gia tăng hoạt động của estrogen, androgen, hormone tuyến giáp, glucocorticoid và prolactin còn kích thích tế bào hắc tố, làm tăng sản xuất các chất trung gian như proopiomelanocortin, từ đó góp phần gây ra các biểu hiện da liễu trong thai kỳ, trong đó có mề đay sẩn ngứa.

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ra chứng mề đay và sẩn ngứa ở phụ nữ mang thai vẫn chưa được xác định rõ. Một số nghiên cứu cho rằng bệnh có thể liên quan đến hiện tượng tế bào phôi thai xâm nhập vào da của người mẹ, gây phản ứng miễn dịch tại chỗ. Các nghiên cứu khác lại ghi nhận mối liên quan giữa tế bào của mẹ và các rối loạn tự miễn tiềm ẩn từ trước. Trên lâm sàng, bệnh biểu hiện khá đa dạng nên việc phân loại đôi khi còn gặp khó khăn. Kết quả sinh thiết da thường cho thấy tình trạng viêm nhẹ quanh mạch máu, với sự xâm nhập của mô bào và lympho bào không đặc hiệu, trong đó bạch cầu ái toan chiếm ưu thế. Đây được xem là một trong những bệnh da gây ngứa phổ biến nhất trong thai kỳ, được gọi là PUPPP tại Mỹ (Pruritic Urticarial Papules and Plaques of Pregnancy) và phát ban đa dạng thai kỳ (PEP – Polymorphic Eruption of Pregnancy) tại Anh.

Về mặt lâm sàng, bệnh thường xuất hiện muộn, chủ yếu trong những tháng cuối của thai kỳ. Các tổn thương điển hình là những sẩn và mảng mề đay trên nền da hồng ban, kích thước khoảng 1–2 mm, kèm cảm giác ngứa nhiều. Ban đầu, tổn thương thường xuất hiện ở vùng bụng, đặc biệt quanh các vết rạn da, sau đó có thể lan ra mông, đùi và các chi. Theo một số thống kê, khoảng 40% trường hợp biểu hiện chủ yếu dưới dạng mề đay, 45% ở dạng hồng ban và 15% ở dạng kết hợp. Bệnh hiếm khi ảnh hưởng đến vùng mặt, thường gặp ở phụ nữ mang thai lần đầu và ít tái phát ở các lần mang thai sau. Mặc dù có thể dễ nhầm lẫn với herpes thai kỳ, nhưng mề đay sẩn ngứa thường không có mụn nước hay bóng nước và không ghi nhận bằng chứng làm tăng nguy cơ tử vong chu sinh.

Việc điều trị bệnh da do thai, đặc biệt là mề đay sẩn ngứa, chủ yếu nhằm giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng sống cho thai phụ. Các thuốc kháng histamine đường uống và sản phẩm làm dịu da có thể giúp giảm ngứa ở một số trường hợp nhẹ. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh cần sử dụng kem hoặc thuốc mỡ chứa corticosteroid bôi tại chỗ. Corticosteroid đường uống chỉ được cân nhắc khi các biện pháp trên không hiệu quả hoặc trong trường hợp ngứa nặng, kéo dài. Thông thường, các tổn thương da có xu hướng cải thiện nhanh trước, trong hoặc vài ngày sau khi sinh. Tuy vậy, khoảng 15–20% phụ nữ có thể vẫn còn triệu chứng kéo dài từ 2–4 tuần sau sinh.

Mặc dù gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt, mề đay sẩn ngứa trong thai kỳ không liên quan đến tiền sản giật, sản giật, các bệnh lý tự miễn, rối loạn hormone hay bất thường của thai nhi. Việc điều trị cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ da liễu, đồng thời kết hợp theo dõi thai kỳ chặt chẽ bởi bác sĩ sản khoa để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Cách phòng bệnh da liễu mùa mưa lũ

Dấu hiệu cảnh báo thiếu máu ở phụ nữ mang thai

Răng lung lay khi mang thai: Lý do ít ai ngờ tới